Niemiecki pracodawca sporządza Arbeitsbescheinigung, czyli zaświadczenie o zatrudnieniu dla urzędu pracy, na żądanie byłego pracownika lub Agentur für Arbeit. W przypadku stosunków zatrudnienia zakończonych od 1 stycznia 2023 r. dokument zasadniczo przekazuje się do Federalnej Agencji Pracy elektronicznie przez procedurę BEA. Obowiązek dotyczy również małych firm i nie oznacza, że zaświadczenie należy wysyłać po każdym zakończeniu zatrudnienia bez odpowiedniego żądania.

Do czego służy Arbeitsbescheinigung?

Arbeitsbescheinigung zawiera informacje potrzebne urzędowi pracy do rozpatrzenia sprawy związanej z zatrudnieniem, w szczególności przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jego wysokości i okresu wypłaty. Pracodawca przekazuje dane bezpośrednio do Bundesagentur für Arbeit, czyli Federalnej Agencji Pracy. Agencja przesyła osobie, której dotyczy zaświadczenie, potwierdzenie przekazanych danych.

Nie należy utożsamiać tego dokumentu ze świadectwem pracy w znaczeniu opinii o pracowniku, czyli Arbeitszeugnis. Arbeitsbescheinigung służy urzędowi do ustalenia okoliczności istotnych dla świadczeń; nie zastępuje automatycznie innych dokumentów związanych z zakończeniem zatrudnienia.

Przedsiębiorcy zatrudniający personel mierzą się także z innymi obowiązkami opisanymi w omówieniu kosztów prowadzenia firmy i zatrudniania pracowników w Niemczech. Poszczególne zgłoszenia i zaświadczenia mają jednak różne cele oraz odrębne zasady.

reklama

Kiedy powstaje obowiązek przekazania zaświadczenia?

Według Federalnej Agencji Pracy obowiązek sporządzenia i przekazania Arbeitsbescheinigung powstaje, gdy zażąda tego były pracownik albo urząd pracy. Samo rozwiązanie umowy nie oznacza więc, że zaświadczenie trzeba automatycznie przesłać w każdej sprawie.

Przykładowo, jeśli pracownik odchodzi z małej firmy i prosi o dokument potrzebny do sprawy w urzędzie pracy, pracodawca nie zastępuje przekazania danych do agencji samym wydaniem pracownikowi wydruku. Dla zatrudnienia zakończonego w okresie objętym obowiązkowym BEA zaświadczenie przekazuje się elektronicznie do agencji, a ta wysyła pracownikowi potwierdzenie danych.

Obowiązek elektronicznego przekazania obejmuje zatrudnienie zakończone od 1 stycznia 2023 r. niezależnie od wielkości i branży przedsiębiorstwa. Nie jest zatem ograniczony do dużych pracodawców ani do firm posiadających osobny dział kadr.

CZYTAJ  firma w polsce praca w niemczech gdzie podatek

Co ze starszym zatrudnieniem?

Jeżeli stosunek zatrudnienia zakończył się przed 1 stycznia 2023 r., a były pracownik lub urząd wystąpi o zaświadczenie, pracodawca nadal musi je sporządzić i przekazać. Federalna Agencja Pracy wskazuje, że dla takich starszych przypadków korzystanie z BEA jest dobrowolne; dostępne są również odpowiednie formularze PDF. Liczy się więc data zakończenia zatrudnienia, a nie wyłącznie data otrzymania prośby o dokument.

reklama

Jak działa BEA i jak przekazuje się dane?

BEA to skrót od niemieckiego określenia Bescheinigungen elektronisch annehmen — elektronicznego przyjmowania zaświadczeń. Procedura służy przekazaniu wymaganych danych do Federalnej Agencji Pracy. Dotyczy kilku rodzajów zaświadczeń, dlatego przed wysłaniem trzeba ustalić, jakiego dokumentu dotyczy otrzymane żądanie.

Agencja wskazuje możliwość przesłania danych za pomocą odpowiedniego programu płacowego albo elektronicznej pomocy do wypełniania zgłoszeń. W praktyce istotne jest, aby osoba odpowiedzialna za kadry lub obsługujące firmę biuro rachunkowe dysponowały danymi potrzebnymi do sporządzenia właściwego zaświadczenia i dostępem do odpowiedniej metody przekazania.

W uporządkowaniu dokumentów pomocny może być przegląd zasad dotyczących przechowywania dokumentów firmowych w Niemczech. Okres przechowywania zależy od rodzaju dokumentu i właściwych przepisów; sam fakt przekazania danych elektronicznie nie rozstrzyga wszystkich obowiązków archiwizacyjnych.

Jakie informacje są potrzebne?

Zakres danych zależy od rodzaju zaświadczenia i okoliczności zatrudnienia. W przypadku Arbeitsbescheinigung chodzi między innymi o informacje o zatrudnieniu, jego zakończeniu i wynagrodzeniu, które są istotne dla decyzji urzędu. Federalna Agencja Pracy publikuje szczegółowe objaśnienia do poszczególnych pól.

reklama

Przy przygotowaniu danych znaczenie ma rozróżnienie między informacjami wynikającymi z umowy a faktycznym przebiegiem zatrudnienia. W razie rozbieżności dokumentację należy wyjaśnić z osobą prowadzącą sprawy kadrowo-płacowe. Przekazywane informacje powinny być zgodne z dokumentami i odpowiednie dla konkretnego formularza.

Praktyczna organizacja pracy obejmuje ustalenie, kto odbiera żądania, kto przygotowuje dane, a kto odpowiada za ich wysłanie. Jeżeli obsługę płac prowadzi zewnętrzne biuro, podział czynności powinien być jasny dla obu stron. Takie ustalenie organizacyjne nie zmienia ustawowego obowiązku pracodawcy wobec urzędu.

CZYTAJ  Opakowania wysyłkowe w Niemczech od 12 sierpnia 2026 r.: co zmienia PPWR dla sklepów internetowych?

Trzy rodzaje zaświadczeń przekazywanych przez BEA

  • Arbeitsbescheinigung — zaświadczenie o zatrudnieniu według § 312 SGB III, wykorzystywane między innymi w sprawach o niemiecki zasiłek dla bezrobotnych.
  • Arbeitsbescheinigung für Zwecke des über- und zwischenstaatlichen Rechts — zaświadczenie dotyczące spraw transgranicznych, nazywane także EU-Arbeitsbescheinigung, według § 312a SGB III.
  • Nebeneinkommensbescheinigung — zaświadczenie o dodatkowym dochodzie według § 313 SGB III.

Nie są to zamienne nazwy jednego dokumentu. Dla zaświadczeń o dodatkowym dochodzie ustawodawca przewidział wyjątek od obowiązkowej drogi elektronicznej dla określonego zatrudnienia lub samodzielnej działalności w prywatnym gospodarstwie domowym. Nie należy przenosić tego wyjątku na wszystkie firmy ani na każdy rodzaj zaświadczenia.

Były pracownik ubiega się o świadczenie za granicą

Jeżeli były pracownik wystąpił o zasiłek dla bezrobotnych w innym państwie europejskim, niemiecka Agentur für Arbeit może pisemnie zwrócić się do pracodawcy o EU-Arbeitsbescheinigung. Informacje te służą do wystawienia dokumentu dotyczącego niemieckich okresów ubezpieczenia dla zagranicznej instytucji zatrudnienia.

reklama

Nie oznacza to, że niemiecki pracodawca sam rozstrzyga prawo do zagranicznego świadczenia. Jego zadaniem jest przekazanie wymaganego zaświadczenia zgodnie z otrzymanym żądaniem. Sprawy transgraniczne mogą dotyczyć różnych sytuacji; osobnym zagadnieniem pozostają zasady dotyczące delegowania pracowników do Niemiec.

Najczęstsze pytania pracodawców

Czy pracownik może sprzeciwić się przesłaniu danych przez BEA?

W odniesieniu do obowiązkowej procedury elektronicznej wcześniejsze prawo sprzeciwu wobec elektronicznego przekazania zostało zniesione. Agencja przesyła osobie zainteresowanej potwierdzenie przekazanych danych. Dla zatrudnienia zakończonego przed 2023 r. agencja opisuje odrębne możliwości przekazania dokumentu.

Czy trzeba wysłać zaświadczenie po każdym odejściu pracownika?

Nie. W odniesieniu do zwykłego Arbeitsbescheinigung agencja wskazuje obowiązek sporządzenia i przekazania na żądanie byłego pracownika lub urzędu pracy. Warto odróżniać takie żądanie od innych czynności wymaganych po zakończeniu zatrudnienia.

CZYTAJ  Ryzyko rozsyłania spamu

Czy mała firma może przekazać dokument na papierze zamiast elektronicznie?

Sama wielkość firmy nie zwalnia z obowiązkowej procedury BEA dla objętych nią zaświadczeń dotyczących zatrudnienia zakończonego od 1 stycznia 2023 r. Dla stosunków zakończonych wcześniej agencja dopuszcza opisane przez siebie alternatywne formularze. Osobno należy uwzględnić ustawowy wyjątek dotyczący niektórych zaświadczeń o dodatkowym dochodzie w prywatnym gospodarstwie domowym.

reklama

Czy przekazanie zaświadczenia oznacza przyznanie zasiłku?

Nie. Zaświadczenie dostarcza urzędowi informacji potrzebnych do rozpatrzenia sprawy. O prawie do świadczenia, jego wysokości i okresie wypłaty decyduje właściwa instytucja na podstawie mających zastosowanie przepisów oraz danych dotyczących danej osoby.

Źródła

Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej, księgowej ani finansowej. Opisane zasady i przepisy dotyczą działalności w Niemczech, mogą ulegać zmianom, a ich zastosowanie zależy od indywidualnej sytuacji firmy oraz właściwych regulacji federalnych, krajowych i unijnych. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z odpowiednio uprawnionym niemieckim doradcą podatkowym (Steuerberater), prawnikiem (Rechtsanwalt) lub innym właściwym specjalistą. Nie należy podejmować indywidualnych decyzji prawnych, podatkowych ani finansowych wyłącznie na podstawie tego materiału.