Od 1 lipca 2026 r. przewozy międzynarodowe towarów i kabotaż wykonywane pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 2,5 tony do 3,5 tony zasadniczo podlegają unijnym przepisom o czasie prowadzenia pojazdu, przerwach i odpoczynku. Pojazdy objęte tymi zasadami muszą być wyposażone w inteligentny tachograf drugiej wersji, oznaczany G2V2. Zmiana ma znaczenie również dla małych firm transportowych działających w Niemczech. Istnieją jednak wyjątki, w tym dotyczący niektórych przewozów na potrzeby własne.
Co zmieniło się dla lekkich pojazdów?
Do 30 czerwca 2026 r. unijne zasady czasu prowadzenia pojazdu określone w rozporządzeniu nr 561/2006 co do zasady nie obejmowały przewozu towarów pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Od 1 lipca 2026 r. zakres tego rozporządzenia rozszerzono na przewozy międzynarodowe i kabotaż wykonywane pojazdami, których dopuszczalna masa całkowita przekracza 2,5 tony, z uwzględnieniem przyczepy lub naczepy.
Próg 3,5 tony pozostaje istotny przy rozróżnianiu lekkich i cięższych pojazdów. Przepisy dotyczące cięższych pojazdów obowiązywały już wcześniej. Nowa granica nie oznacza, że każdy bus w Niemczech musi od lipca 2026 r. otrzymać tachograf: znaczenie mają również rodzaj przewozu, trasa oraz ewentualne wyłączenia.
Rozporządzenie unijne obowiązuje bezpośrednio, również w Niemczech. Niemiecki Federalny Urząd ds. Logistyki i Mobilności, czyli Bundesamt für Logistik und Mobilität (BALM), uwzględnia zmianę w swoim przewodniku dotyczącym przepisów o czasie prowadzenia pojazdu i odpoczynku.
Których przewozów dotyczy zmiana?
Chodzi przede wszystkim o międzynarodowy przewóz towarów oraz kabotaż. Kabotaż to w tym kontekście krajowy przewóz wykonywany czasowo w jednym państwie przez przewoźnika mającego siedzibę w innym państwie, na warunkach przewidzianych w przepisach transportowych.
Przykładowo niemiecki przewoźnik wykonujący odpłatny przewóz towarów z Niemiec do Polski busem o dopuszczalnej masie całkowitej 3,2 tony powinien uwzględnić nowe zasady. Podobnie należy ocenić sytuację polskiego przewoźnika wykonującego w Niemczech kabotaż pojazdem mieszczącym się w podanym przedziale masy. O zastosowaniu przepisów decydują jednak rzeczywiste okoliczności przewozu i dostępne wyłączenia.
Zmiana unijnego zakresu od 1 lipca 2026 r. nie obejmuje wyłącznie krajowych przewozów towarów wykonywanych lekkim pojazdem w Niemczech. Nie oznacza to automatycznie braku innych wymogów wynikających z prawa niemieckiego. Przedsiębiorca powinien rozróżnić przepisy dotyczące tachografu i czasu prowadzenia pojazdu od odrębnych zasad dostępu do zawodu i rynku. Więcej o tym drugim zagadnieniu znajduje się w tekście o licencji transportowej w Niemczech.
Jak ustalić masę pojazdu z przyczepą?
W przepisie mowa o dopuszczalnej masie całkowitej, a nie o rzeczywistej masie ładunku podczas konkretnego kursu. Należy uwzględnić również przyczepę lub naczepę, jeśli tworzy ona zespół pojazdów. Samo przewożenie niewielkiego ładunku nie rozstrzyga więc, czy próg został przekroczony.
Przykład: jeśli dopuszczalna masa całkowita pojazdu i przyczepy łącznie przekracza 2,5 tony, międzynarodowy przewóz towarów takim zespołem może podlegać nowym zasadom, nawet gdy podczas przejazdu nie wykorzystuje on pełnej ładowności. Znaczenie nadal mają rodzaj przewozu i warunki ewentualnego wyłączenia. Odrębnej oceny wymaga przejazd tym samym pojazdem bez przyczepy.
Wyjątek dla części przewozów na potrzeby własne
Rozporządzenie przewiduje wyłączenie dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej, wraz z przyczepą lub naczepą, powyżej 2,5 tony i nieprzekraczającej 3,5 tony, gdy przewóz towarów nie jest wykonywany odpłatnie na rzecz innych, lecz na potrzeby własne firmy lub kierowcy, a prowadzenie pojazdu nie stanowi głównego zajęcia osoby kierującej.
Oba warunki mają znaczenie. Samo oznaczenie kursu jako przewozu firmowego nie przesądza o wyłączeniu. Inaczej może wyglądać sytuacja pracownika, który przewozi własne narzędzia potrzebne do wykonania usługi, a inaczej kierowcy wykonującego regularne przewozy towarów jako główne zajęcie. W konkretnym przypadku należy sprawdzić także inne mające zastosowanie przepisy i wyjątki.
Osobne wyłączenie dotyczy określonych przewozów materiałów, sprzętu lub maszyn używanych przez kierowcę w pracy, a także niektórych dostaw wyrobów rzemieślniczych. Jest ono związane między innymi z limitem odległości od siedziby firmy oraz warunkami dotyczącymi charakteru pracy i przewozu. Nie należy utożsamiać go automatycznie z każdym przejazdem firmy rzemieślniczej.
Co rejestruje tachograf G2V2?
Tachograf zapisuje aktywności kierowcy, w tym czas prowadzenia pojazdu, inną pracę, przerwy i odpoczynki. Inteligentny tachograf drugiej wersji rejestruje również określone informacje o położeniu, co wspiera kontrolę przepisów dotyczących przewozów transgranicznych.
W przypadku lekkich pojazdów objętych nowymi zasadami obowiązek dotyczy tachografu G2V2 niezależnie od daty pierwszej rejestracji pojazdu. Urządzenie i dane z karty kierowcy służą dokumentowaniu przebiegu pracy; samo posiadanie urządzenia nie zastępuje prawidłowego rejestrowania aktywności ani przestrzegania limitów.
Jakie są podstawowe limity jazdy i przerw?
Dla przewozów objętych rozporządzeniem podstawowy dzienny czas prowadzenia pojazdu wynosi maksymalnie 9 godzin. Może zostać wydłużony do 10 godzin najwyżej dwa razy w tygodniu. Tygodniowy czas prowadzenia nie może przekroczyć 56 godzin, a w dwóch kolejnych tygodniach łącznie 90 godzin.
Po 4,5 godzinach prowadzenia kierowca musi co do zasady zrobić przerwę trwającą co najmniej 45 minut, chyba że rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę można podzielić na część trwającą co najmniej 15 minut, po której następuje część trwająca co najmniej 30 minut. Przepisy regulują również odpoczynki dzienne i tygodniowe oraz przewidują szczególne sytuacje, których nie można sprowadzić do jednego harmonogramu dla każdej trasy.
Czas prowadzenia pojazdu nie jest tym samym co cały czas pracy. Załadunek, rozładunek i inne czynności mogą stanowić inną pracę, którą również trzeba prawidłowo uwzględnić. Planowanie trasy wymaga zatem czegoś więcej niż porównania liczby kilometrów z przewidywaną prędkością.
Czy każda trasa międzynarodowa oznacza delegowanie kierowcy?
Nie. Zasady delegowania kierowców i przepisy o tachografie dotyczą różnych zagadnień. To, czy kierowca jest delegowany w rozumieniu szczególnych przepisów transportowych, zależy od rodzaju operacji. Nie należy przyjmować, że samo przekroczenie granicy zawsze oznacza delegowanie ani że każda operacja jest z niego wyłączona.
Przewoźnik wykonujący różne rodzaje zleceń powinien odróżniać przejazd tranzytowy, przewóz dwustronny i kabotaż oraz sprawdzać warunki właściwe dla danej operacji. Szerszy kontekst obowiązków pracodawcy opisuje poradnik o delegowaniu pracowników do Niemiec; szczególne reguły dotyczące kierowców wymagają jednak osobnego sprawdzenia.
Jak uporządkować informacje o przewozach w firmie?
Przy ocenie floty i zleceń przydatne jest zestawienie kilku informacji dla każdego rodzaju kursu:
- dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz masy zespołu z używaną przyczepą;
- trasy i rodzaju operacji: przewozu krajowego, międzynarodowego lub kabotażu;
- tego, czy towary są przewożone odpłatnie dla klienta, czy na potrzeby własne;
- zakresu obowiązków kierowcy, w tym tego, czy prowadzenie pojazdu jest jego głównym zajęciem;
- wyposażenia pojazdu oraz sposobu rejestrowania jazdy, innej pracy, przerw i odpoczynków.
Takie zestawienie pomaga odróżnić kursy podlegające nowym przepisom od sytuacji wymagających sprawdzenia wyłączenia. W organizacji działalności znaczenie mają również koszty prowadzenia firmy i zatrudniania pracowników w Niemczech, choć ich wysokość zależy od konkretnego przedsiębiorstwa.
Częste pytania
Czy bus o masie dokładnie 2,5 tony jest objęty nowym progiem?
Przepis mówi o masie przekraczającej 2,5 tony. Trzeba przy tym uwzględnić dopuszczalną masę przyczepy lub naczepy, jeśli pojazdy tworzą zespół.
Czy przepisy dotyczą tylko niemieckich firm?
Nie. Unijne zasady odnoszą się do przewozów objętych ich zakresem, a nie wyłącznie do przedsiębiorstw mających siedzibę w Niemczech. Znaczenie ma między innymi rodzaj operacji i pojazdu. Firma z Polski wykonująca przewóz przez granicę lub kabotaż w Niemczech nie staje się przez to automatycznie firmą niemiecką.
Czy posiadanie tachografu rozstrzyga kwestię licencji?
Nie. Wyposażenie pojazdu i przestrzeganie czasu jazdy to odrębna kwestia od uprawnień do wykonywania przewozów. Wymagania dotyczące dostępu do rynku należy sprawdzić dla rodzaju działalności i trasy.
Źródła
- EUR-Lex: rozporządzenie UE 2020/1054 zmieniające przepisy o czasie prowadzenia pojazdu i tachografach
- Europejski Urząd ds. Pracy: zasady dla lekkich pojazdów w przewozach transgranicznych od 1 lipca 2026 r.
- BALM: przewodnik po przepisach dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej, księgowej ani finansowej. Opisane zasady i przepisy dotyczą działalności w Niemczech, mogą ulegać zmianom, a ich zastosowanie zależy od indywidualnej sytuacji firmy oraz właściwych regulacji federalnych, krajowych i unijnych. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z odpowiednio uprawnionym niemieckim doradcą podatkowym (Steuerberater), prawnikiem (Rechtsanwalt) lub innym właściwym specjalistą. Nie należy podejmować indywidualnych decyzji prawnych, podatkowych ani finansowych wyłącznie na podstawie tego materiału.
