W Niemczech kontrahent, który nie płaci wymagalnej faktury, może popaść w zwłokę po otrzymaniu wezwania do zapłaty albo bez wezwania w sytuacjach określonych w prawie. Przy roszczeniu o zapłatę między firmami niemiecki kodeks cywilny przewiduje co do zasady odsetki za zwłokę w wysokości dziewięciu punktów procentowych ponad stopę bazową oraz, pod określonymi warunkami, ryczałt 40 EUR. Zasady te nie są nowością na 2026 rok; znaczenie mają treść umowy, wymagalność należności i okoliczności konkretnej transakcji.

Termin płatności a zwłoka: jaka jest różnica?

Termin płatności wskazuje, kiedy należność powinna zostać uregulowana. Zwłoka dłużnika, po niemiecku Verzug, jest natomiast stanem prawnym, z którym mogą wiązać się dodatkowe roszczenia wierzyciela. Sam fakt wystawienia faktury nie oznacza jeszcze, że dłużnik znajduje się w zwłoce.

Znaczenie ma między innymi to, czy roszczenie jest już wymagalne, jakie ustalenia zawarto w umowie i czy spełniono ustawowe warunki zwłoki. Dłużnik nie popada w zwłokę, jeżeli brak świadczenia wynika z okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.

Przedsiębiorca powinien też odróżnić uzgodniony termin płatności od daty widniejącej na jednostronnie wystawionej fakturze. Znaczenie poszczególnych dokumentów zależy od ustaleń stron i właściwych przepisów. Przy współpracy transgranicznej samo prowadzenie interesów z niemiecką firmą nie przesądza jeszcze, że do całej umowy stosuje się prawo niemieckie.

reklama

Kiedy potrzebne jest wezwanie do zapłaty?

Ogólna reguła z § 286 niemieckiego kodeksu cywilnego, czyli Bürgerliches Gesetzbuch (BGB), wiąże zwłokę z wezwaniem do zapłaty skierowanym po powstaniu wymagalności. Wezwanie takie jest po niemiecku nazywane Mahnung.

Ustawa przewiduje jednak sytuacje, w których wezwanie nie jest konieczne. Dotyczy to między innymi świadczenia, dla którego termin wykonania został określony według kalendarza, lub sytuacji, w której dłużnik poważnie i ostatecznie odmawia wykonania świadczenia. Ocena, czy konkretny termin rzeczywiście spełnia ustawowe warunki, zależy od treści uzgodnień.

CZYTAJ  Polska firma budowlana w Niemczech – jak działać zgodnie z przepisami i uniknąć kar?

Przepisy przewidują również zasadę 30 dni dla należności pieniężnych: dłużnik co do zasady popada w zwłokę najpóźniej po upływie 30 dni od wymagalności i otrzymania faktury lub równoważnego zestawienia płatności. W odniesieniu do konsumenta zasada ta działa tylko wtedy, gdy został on szczególnie poinformowany o takim skutku na fakturze lub w zestawieniu. Nie oznacza to, że w każdej transakcji trzeba czekać 30 dni: zwłoka może nastąpić wcześniej na innej podstawie.

Jeżeli data otrzymania faktury lub zestawienia jest niepewna, a dłużnik nie jest konsumentem, ustawa przewiduje dodatkową regułę związaną z otrzymaniem świadczenia. Dlatego dla ustalenia właściwej chronologii istotne mogą być zarówno dokumenty dotyczące wykonania zamówienia, jak i potwierdzenie doręczenia faktury.

reklama

Jakie odsetki przewiduje prawo niemieckie?

Zgodnie z § 288 BGB ustawowe odsetki za zwłokę od długu pieniężnego wynoszą zasadniczo pięć punktów procentowych ponad stopę bazową. Dla roszczeń o zapłatę z transakcji, w której żadna ze stron nie jest konsumentem, ustawa przewiduje dziewięć punktów procentowych ponad stopę bazową.

Stopa bazowa nie jest stałą kwotą ani stałym procentem na cały czas trwania umowy. Ponieważ może się zmieniać, dla należności obejmującej dłuższy okres znaczenie mają daty, których dotyczą odsetki. Stawki ustawowej nie należy też mylić z dowolną stawką wpisaną do umowy: znaczenie i skuteczność postanowień umownych wymagają osobnej oceny.

Przykładowo, gdy roszczenie o zapłatę między dwiema firmami wynosi 1 000 EUR, a przyjęta wyłącznie na potrzeby przykładu roczna stopa odsetek za zwłokę wynosi 10%, odsetki za 30 dni przy obliczeniu według 365 dni wyniosłyby około 8,22 EUR. To ilustracja sposobu liczenia, a nie aktualna stawka ustawowa ani wyliczenie należności konkretnej firmy.

Czym jest ryczałt 40 EUR?

§ 288 ust. 5 BGB przewiduje dla wierzyciela roszczenia o zapłatę ryczałt 40 EUR, gdy dłużnik znajduje się w zwłoce i nie jest konsumentem. Przepis obejmuje także sytuacje dotyczące zaliczki lub innej płatności ratalnej. Uprawnienie trzeba jednak ocenić w odniesieniu do danej należności i jej okoliczności; nie należy zakładać, że każda wysłana faktura automatycznie oznacza odrębne roszczenie o ryczałt.

reklama

Ustawa przewiduje zaliczenie ryczałtu na odszkodowanie należne z tytułu kosztów dochodzenia roszczenia. Ryczałt i rzeczywiste koszty nie są więc zawsze sumowane bez uwzględnienia tej zasady. Przepis dopuszcza również dochodzenie dalszej szkody na zasadach ogólnych.

CZYTAJ  Jak strony internetowe dla firm zmienią obecność w Internecie w 2025 roku

Jak uporządkować dokumenty dotyczące zaległości?

Przy wyjaśnianiu braku płatności przydatne jest zestawienie dokumentów w kolejności zdarzeń. Pozwala ono odróżnić spór o wykonanie umowy od opóźnienia w rozliczeniu oraz ustalić, jakie daty można potwierdzić.

  • Umowa i zamówienie: warunki świadczenia, uzgodnione wynagrodzenie, termin i sposób płatności.
  • Wykonanie świadczenia: dokumenty dostawy, odbioru lub wykonania usługi oraz ewentualne zgłoszenia zastrzeżeń.
  • Faktura i doręczenie: treść dokumentu, data wysłania oraz dostępne potwierdzenie jego otrzymania.
  • Rozliczenia: wpłaty częściowe, uzgodnione korekty oraz informacje o tym, jaka kwota pozostaje sporna.
  • Korespondencja: wezwania, odpowiedzi kontrahenta i późniejsze ustalenia dotyczące płatności.

Osobnym zagadnieniem jest okres przechowywania dokumentów firmowych: zależy on od rodzaju dokumentu i właściwych przepisów. Dla organizacji rozliczeń znaczenie ma również sposób odbierania i wystawiania faktur elektronicznych w niemieckich transakcjach B2B.

Co jeśli kontrahent ogłosił upadłość?

Postępowanie upadłościowe zmienia sposób dochodzenia wielu wierzytelności. W takiej sytuacji nie należy zakładać, że zwykła korespondencja dotycząca zaległej faktury zastępuje czynności wymagane w postępowaniu. Znaczenie mają rodzaj wierzytelności, etap sprawy i obowiązujące terminy.

reklama

Szersze omówienie tego zagadnienia znajduje się we wpisie o wierzytelnościach wobec firmy, która ogłosiła upadłość w Niemczech. Przy planowaniu działalności opóźnione wpływy warto też rozpatrywać w kontekście zarządzania przepływami pieniężnymi małej firmy.

Najczęstsze pytania

Czy zawsze trzeba wysłać trzy wezwania?

Nie. § 286 BGB nie ustanawia ogólnego wymogu trzech wezwań jako warunku powstania zwłoki. W zależności od okoliczności znaczenie może mieć jedno skuteczne wezwanie albo ustawowa podstawa zwłoki bez wezwania.

Czy zasady B2B dotyczą również klienta prywatnego?

Nie w identyczny sposób. Dla roszczeń o zapłatę w transakcjach bez udziału konsumenta ustawa przewiduje wyższą stawkę odsetek za zwłokę. Ryczałt 40 EUR z § 288 ust. 5 wymaga, aby dłużnik nie był konsumentem. Przy konsumencie obowiązuje też szczególny wymóg informacji dotyczącej opisanej wyżej reguły 30 dni.

CZYTAJ  Zezwolenie na działalność w Niemczech: kiedy od 2026 roku działa milcząca zgoda urzędu?

Czy sporna faktura zawsze oznacza zwłokę?

Nie można tego rozstrzygnąć bez ustalenia podstawy i wymagalności roszczenia oraz okoliczności niewykonania płatności. Zastrzeżenia dotyczące wykonania usługi, wysokości należności albo uzgodnionego terminu mogą mieć znaczenie dla oceny sprawy.

reklama

Źródła

Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej, księgowej ani finansowej. Opisane zasady i przepisy dotyczą działalności w Niemczech, mogą ulegać zmianom, a ich zastosowanie zależy od indywidualnej sytuacji firmy oraz właściwych regulacji federalnych, krajowych i unijnych. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z odpowiednio uprawnionym niemieckim doradcą podatkowym (Steuerberater), prawnikiem (Rechtsanwalt) lub innym właściwym specjalistą. Nie należy podejmować indywidualnych decyzji prawnych, podatkowych ani finansowych wyłącznie na podstawie tego materiału.