Po zamknięciu unijnej platformy ODR 20 lipca 2025 r. przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż konsumentom w Niemczech nie korzystają już z niej jako punktu przyjmowania skarg. Nadal jednak mogą ich dotyczyć niemieckie obowiązki informacyjne związane z pozasądowym rozwiązywaniem sporów. Zależą one między innymi od liczby zatrudnionych osób, sposobu prowadzenia działalności oraz tego, czy spór z klientem został już rozstrzygnięty.
W grudniu 2025 r. przyjęto również unijną dyrektywę zmieniającą zasady alternatywnego rozwiązywania sporów. Państwa członkowskie mają przyjąć przepisy wdrażające do 20 marca 2028 r. i stosować je od 20 września 2028 r. Nie należy więc utożsamiać przyszłych rozwiązań z obecnymi obowiązkami wynikającymi z niemieckiej ustawy.
ODR i ADR: jaka jest różnica?
ODR oznacza internetowe rozwiązywanie sporów. Unijna platforma ODR była narzędziem, za którego pośrednictwem można było kierować skargi dotyczące określonych umów zawartych online. Przyjmowanie nowych skarg zakończyło się 20 marca 2025 r., a sama platforma została zamknięta 20 lipca 2025 r.
ADR to szersze pojęcie alternatywnego, czyli pozasądowego rozwiązywania sporów. W Niemczech zajmują się nim między innymi uznane konsumenckie jednostki rozjemcze, określane jako Verbraucherschlichtungsstellen. Zamknięcie platformy ODR nie zlikwidowało tych jednostek ani wszystkich zasad dotyczących informowania konsumentów.
Spór konsumencki dotyczy relacji przedsiębiorcy z konsumentem. Przedstawione poniżej obowiązki nie są ogólną instrukcją rozwiązywania sporów między dwiema firmami. Znaczenie ma także właściwość konkretnej jednostki: może ona zależeć od branży, rodzaju umowy lub zakresu jej działania.
Co pozostało po dawnym linku do platformy?
Rozporządzenie uchylające podstawę działania platformy ODR zaczęło obowiązywać w tym zakresie 20 lipca 2025 r. Od tej daty dawny obowiązek zamieszczania linku wynikający z uchylonego rozporządzenia nie obowiązuje. Link prowadzący do zamkniętej platformy nie jest natomiast sposobem przekazania klientowi informacji wymaganych obecnie przez niemiecką ustawę o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich, czyli Verbraucherstreitbeilegungsgesetz (VSBG).
W praktyce informacje o sporach mogły znaleźć się w kilku miejscach: w stopce strony, danych identyfikacyjnych firmy, ogólnych warunkach umów lub wiadomościach obsługi klienta. Ich przegląd wymaga rozróżnienia nieaktualnej informacji o platformie ODR od informacji o udziale w postępowaniu przed właściwą jednostką rozjemczą. Zagadnienia dotyczące innych elementów strony opisano w poradniku o wymogach prawnych dla stron internetowych w Niemczech; w przypadku starszych materiałów należy uwzględniać późniejsze zmiany prawa.
Informacja ogólna na stronie i w warunkach umowy
Paragraf 36 VSBG przewiduje ogólny obowiązek informacyjny dla przedsiębiorcy, który prowadzi stronę internetową lub stosuje ogólne warunki umów. Informacja ma być łatwo dostępna, jasna i zrozumiała. Co do zasady dotyczy tego, czy i w jakim zakresie przedsiębiorca jest gotów albo zobowiązany uczestniczyć w postępowaniu przed konsumencką jednostką rozjemczą.
Jeżeli przedsiębiorca zobowiązał się do udziału w takim postępowaniu albo obowiązek ten wynika z przepisów, ustawa wymaga również wskazania właściwej jednostki. Informacja obejmuje jej adres i stronę internetową oraz oświadczenie przedsiębiorcy o udziale w postępowaniu przed tą jednostką.
Gdy przedsiębiorca prowadzi stronę internetową, wymagane informacje mają znaleźć się na stronie. Jeśli stosuje ogólne warunki umów, przekazuje je również wraz z tymi warunkami. Nie należy zakładać, że wskazanie dowolnej jednostki wystarcza: jej właściwość trzeba ustalić w odniesieniu do danej działalności i rodzaju sporu.
Firma zatrudniająca maksymalnie dziesięć osób
Ustawa przewiduje wyjątek od części ogólnego obowiązku informacyjnego. Dotyczy on przedsiębiorcy, który 31 grudnia poprzedniego roku zatrudniał nie więcej niż dziesięć osób. Zwolnienie odnosi się do informacji o tym, w jakim zakresie przedsiębiorca jest gotów lub zobowiązany uczestniczyć w postępowaniu, o której mowa w § 36 ust. 1 pkt 1 VSBG.
Nie jest to zwolnienie ze wszystkich obowiązków dotyczących sporów konsumenckich. Ustawa odrębnie reguluje między innymi wskazanie jednostki przez przedsiębiorcę zobowiązanego do udziału w postępowaniu oraz informowanie klienta po powstaniu nierozwiązanego sporu. Dlatego sama liczba zatrudnionych nie odpowiada na każde pytanie dotyczące treści strony lub korespondencji z klientem.
Co przekazać, gdy sporu nie udało się rozwiązać?
Paragraf 37 VSBG dotyczy sytuacji, w której przedsiębiorcy i konsumentowi nie udało się rozstrzygnąć sporu dotyczącego umowy konsumenckiej. Przedsiębiorca wskazuje wówczas konsumentowi właściwą dla niego jednostkę rozjemczą, podając jej adres i stronę internetową. Jednocześnie informuje, czy jest gotów lub zobowiązany do udziału w postępowaniu przed tą jednostką.
Jeżeli przedsiębiorca jest gotów albo zobowiązany uczestniczyć w postępowaniu przed jedną lub kilkoma jednostkami, wskazuje te jednostki. Informacja musi zostać przekazana w formie tekstowej, na przykład w wiadomości e-mail. Ten obowiązek po powstaniu sporu jest odrębny od ogólnej informacji publikowanej na stronie. Próg dziesięciu osób przewidziany w § 36 ust. 3 nie jest w § 37 opisany jako wyjątek.
Przykładowo: klient i sklep nie dochodzą do porozumienia w sporze o wykonanie umowy. Samo wcześniejsze opublikowanie ogólnych warunków na stronie nie zastępuje automatycznie informacji przewidzianej dla nierozwiązanego sporu. Trzeba przy tym ustalić jednostkę właściwą dla danej sprawy oraz zgodnie z rzeczywistością wskazać stanowisko przedsiębiorcy co do udziału w postępowaniu.
Czy przedsiębiorca zawsze musi uczestniczyć w postępowaniu?
Nie. Obowiązek udzielenia informacji i obowiązek udziału to dwie różne kwestie. Udział może być wymagany na podstawie szczególnych przepisów albo wynikać z zobowiązania przedsiębiorcy. W innych sytuacjach znaczenie ma jego gotowość do udziału oraz zasady właściwej jednostki. Nie można więc na podstawie samego istnienia reklamacji stwierdzić, że każda firma musi uczestniczyć w każdym postępowaniu rozjemczym.
Postępowanie pozasądowe należy również odróżnić od rozpatrzenia reklamacji przez sprzedawcę. Na przykład spór o wadliwy towar może najpierw dotyczyć uprawnień klienta wobec sprzedawcy. Osobno omówiono zasady dotyczące naprawy towarów w Niemczech. Z kolei elektroniczna funkcja odstąpienia od umowy dotyczy innego uprawnienia konsumenta niż skierowanie nierozwiązanego sporu do jednostki rozjemczej.
Co przewiduje dyrektywa na 2028 rok?
Dyrektywa (UE) 2025/2647 została przyjęta 16 grudnia 2025 r. Zmienia unijne ramy pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich po zamknięciu platformy ODR. Jest dyrektywą skierowaną do państw członkowskich, a szczegóły stosowania przez przedsiębiorców będą zależały od odpowiednich przepisów krajowych.
Jedna ze zmian przewiduje, że przedsiębiorca, z którym skontaktuje się właściwa jednostka ADR, będzie co do zasady informował ją, czy zgadza się na udział w proponowanym postępowaniu. Dyrektywa przewiduje odpowiedź w rozsądnym terminie, nieprzekraczającym 20 dni roboczych. W sprawach złożonych lub wyjątkowych jednostka może przedłużyć termin, maksymalnie do 30 dni roboczych.
Od tego obowiązku odpowiedzi przewidziano wyjątki, między innymi wtedy, gdy udział przedsiębiorcy jest obowiązkowy albo gdy już zobowiązał się umownie do udziału. Brak odpowiedzi może zostać uznany przez jednostkę za odmowę udziału, a skutki braku odpowiedzi mają określić przepisy krajowe. Obowiązek udzielenia odpowiedzi nie jest tym samym co powszechny obowiązek wyrażenia zgody na udział.
Do czasu zastosowania przepisów wdrażających nie należy przedstawiać terminów z dyrektywy jako już obowiązujących ogólnie niemieckich terminów dla każdej firmy. Organizacyjnie istotne jest rozpoznawanie korespondencji od właściwej jednostki i przekazanie jej osobie zajmującej się sprawą. Ogólny kontekst prowadzenia sprzedaży przedstawia także poradnik o otwarciu sklepu internetowego w Niemczech.
Źródła
- Niemieckie Federalne Ministerstwo Sprawiedliwości: ustawa o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich, w szczególności §§ 36–37 VSBG
- EUR-Lex: dyrektywa (UE) 2025/2647 w sprawie alternatywnego rozwiązywania sporów konsumenckich
- EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2024/3228 dotyczące zamknięcia platformy ODR
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej, księgowej ani finansowej. Opisane zasady i przepisy dotyczą działalności w Niemczech, mogą ulegać zmianom, a ich zastosowanie zależy od indywidualnej sytuacji firmy oraz właściwych regulacji federalnych, krajowych i unijnych. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z odpowiednio uprawnionym niemieckim doradcą podatkowym (Steuerberater), prawnikiem (Rechtsanwalt) lub innym właściwym specjalistą. Nie należy podejmować indywidualnych decyzji prawnych, podatkowych ani finansowych wyłącznie na podstawie tego materiału.
