Od 13 grudnia 2024 r. unijne rozporządzenie o ogólnym bezpieczeństwie produktów, zwane GPSR, wymaga od przedsiębiorców oferujących objęte nim produkty konsumentom na odległość podawania w ofercie określonych informacji o produkcie, producencie oraz, w odpowiednich przypadkach, osobie odpowiedzialnej w UE. W ofercie muszą być również widoczne wymagane ostrzeżenia i informacje dotyczące bezpieczeństwa. Zasady te dotyczą także sprzedaży skierowanej do konsumentów w Niemczech, niezależnie od tego, czy sklep ma siedzibę w Niemczech, czy w innym kraju.
Co zmieniło rozporządzenie GPSR?
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 zastąpiło wcześniejszą unijną dyrektywę o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Obowiązuje bezpośrednio w państwach UE, w tym w Niemczech, od 13 grudnia 2024 r. Wprowadziło między innymi szczegółowe wymogi informacyjne dla ofert sprzedaży na odległość oraz obowiązki dotyczące reagowania na niebezpieczne produkty.
GPSR obejmuje co do zasady produkty przeznaczone dla konsumentów albo takie, których konsumenci mogą używać w dających się racjonalnie przewidzieć warunkach. Dotyczy produktów nowych, używanych, naprawionych i odnowionych, z wyjątkami określonymi w rozporządzeniu. Przykładowo wyłączono niektóre kategorie, takie jak żywność i produkty lecznicze. Produkt wyraźnie oznaczony jako wymagający naprawy lub odnowienia przed użyciem również podlega odrębnemu wyłączeniu.
Przy produktach objętych szczegółowymi przepisami unijnymi zakres stosowania GPSR zależy od tego, które aspekty bezpieczeństwa regulują przepisy sektorowe. Nie należy zakładać, że jedno rozporządzenie zastępuje wszystkie pozostałe wymagania dotyczące danego towaru.
Jakie informacje powinny znaleźć się w ofercie?
Artykuł 19 GPSR wymaga, aby w ofercie sprzedaży na odległość informacje były podane w sposób jasny i widoczny. Obejmują co najmniej:
- nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową lub zarejestrowany znak towarowy producenta oraz adres pocztowy i elektroniczny umożliwiające kontakt z producentem;
- jeżeli producent nie ma siedziby w UE — nazwę oraz adres pocztowy i elektroniczny osoby odpowiedzialnej w UE w rozumieniu właściwych przepisów;
- dane pozwalające zidentyfikować produkt, w tym jego zdjęcie, rodzaj i inne identyfikatory produktu;
- ostrzeżenia lub informacje dotyczące bezpieczeństwa, które zgodnie z GPSR albo właściwymi przepisami sektorowymi muszą znajdować się na produkcie, opakowaniu lub w dołączonym dokumencie.
Informacje o bezpieczeństwie muszą być podane w języku łatwo zrozumiałym dla konsumentów, określonym przez państwo, w którym produkt jest udostępniany. Przy ofercie kierowanej na rynek niemiecki należy uwzględnić wymagania językowe właściwe dla Niemiec i danego rodzaju produktu. Samo niemieckojęzyczne menu sklepu nie zastępuje wymaganych informacji dotyczących bezpieczeństwa.
Przykładowo oferta lampy może zawierać nazwę i dane kontaktowe producenta, oznaczenie modelu oraz zdjęcie pozwalające rozpoznać oferowany wariant. Jeśli producent znajduje się poza UE, dochodzą wymagane dane osoby odpowiedzialnej. To, jakie ostrzeżenia należy przedstawić, zależy od konkretnego produktu i dotyczących go przepisów. Ogólne hasło „używać ostrożnie” nie zastępuje wymaganych ostrzeżeń.
Producent, importer i sprzedawca: dlaczego rola ma znaczenie?
Producent to podmiot, który wytwarza produkt lub zleca jego zaprojektowanie albo wytworzenie i wprowadza go do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Jego obowiązki obejmują między innymi zapewnienie, że produkt został zaprojektowany i wyprodukowany zgodnie z ogólnym wymogiem bezpieczeństwa, oraz sporządzenie wymaganej dokumentacji technicznej i analizy ryzyka.
Importer to zasadniczo podmiot mający siedzibę w UE, który wprowadza na rynek unijny produkt z państwa trzeciego. Przed wprowadzeniem produktu do obrotu ma określone obowiązki sprawdzenia, czy producent spełnił odpowiednie wymagania. Sam zakup produktu od zagranicznego dostawcy nie rozstrzyga jednak bez analizy całego łańcucha dostaw, którą rolę pełni dana firma.
Dystrybutor, na przykład sklep odsprzedający towar, ma własne obowiązki dotyczące należytej staranności i sprawdzenia określonych informacji. Sprzedawca oferujący produkty pod własną nazwą lub znakiem towarowym może być traktowany jak producent. Podobnie istotna modyfikacja produktu może zmienić zakres odpowiedzialności. Znaczenie mają faktyczna rola firmy i sposób wprowadzenia konkretnego produktu na rynek.
Osoba odpowiedzialna w UE nie jest po prostu dowolnym kontaktem wskazanym w opisie. Jej rola wynika z właściwych przepisów i wiąże się z określonymi zadaniami. Jeśli producent nie ma siedziby w UE, w ofercie objętej art. 19 należy podać dane właściwej osoby odpowiedzialnej.
Czy GPSR dotyczy również marketplace i produktów sprowadzanych spoza UE?
Tak. Przepisy o sprzedaży na odległość dotyczą ofert kierowanych do konsumentów w UE, także gdy przedsiębiorca korzysta z internetowej platformy handlowej. Marketplace ma przy tym własne obowiązki jako dostawca platformy. Nie oznacza to, że przejmuje wszystkie obowiązki producenta, importera lub sprzedawcy.
W przypadku towaru sprowadzanego spoza UE szczególnie ważne jest ustalenie producenta, roli poszczególnych podmiotów oraz osoby odpowiedzialnej w UE. Dane w ofercie powinny odnosić się do rzeczywistego produktu i właściwych podmiotów. Samo umieszczenie towaru na platformie nie potwierdza, że spełnia on wymagania bezpieczeństwa.
Przy sprzęcie elektrycznym mogą równolegle występować odrębne obowiązki środowiskowe. Ich kontekst opisuje wpis o rejestracji WEEE w Niemczech. Z kolei wymagania dotyczące opakowań to osobne zagadnienie, omówione w przewodniku po niemieckim rejestrze opakowań LUCID. Spełnienie jednego z tych obowiązków samo w sobie nie potwierdza zgodności produktu z GPSR.
Co ze starszym zapasem?
Przepisy przejściowe przewidują, że państwa członkowskie nie powinny utrudniać dalszego udostępniania produktów objętych wcześniejszą dyrektywą, które były z nią zgodne i zostały wprowadzone do obrotu przed 13 grudnia 2024 r. Znaczenie ma data pierwszego wprowadzenia konkretnego produktu do obrotu w UE, a nie tylko data zaprojektowania modelu, utworzenia oferty czy zakupu przez klienta.
Nie oznacza to ogólnego zwolnienia każdego starszego modelu ze wszystkich obowiązków. Przy ocenie konkretnej partii znaczenie mają jej historia, zgodność z wcześniejszymi przepisami i inne mające zastosowanie wymagania. Dokumenty od dostawcy mogą pomóc ustalić, kiedy produkty zostały wprowadzone do obrotu.
Jak uporządkować informacje o produktach?
Przy przeglądzie katalogu sklepu przydatne jest przyporządkowanie danych do konkretnych produktów i wariantów. W praktyce warto ustalić:
- kto jest producentem i jakie dane kontaktowe są aktualne;
- czy producent ma siedzibę w UE oraz czy trzeba podać dane osoby odpowiedzialnej;
- jakie oznaczenie jednoznacznie identyfikuje model lub wariant;
- jakie ostrzeżenia i informacje o bezpieczeństwie towarzyszą produktowi zgodnie z właściwymi przepisami;
- czy oferta pokazuje wymagane dane jasno i widocznie także wtedy, gdy produkt jest oferowany za pośrednictwem platformy;
- kto w firmie otrzymuje informacje od dostawców o zmianach i problemach z bezpieczeństwem.
Lista nie zastępuje oceny wymagań dla konkretnej kategorii towarów. Dane warto uzgadniać z właściwymi podmiotami w łańcuchu dostaw, a nie odtwarzać ich na podstawie przypadkowych ofert podobnych produktów.
Co się dzieje, gdy produkt okaże się niebezpieczny?
GPSR przewiduje obowiązki dotyczące działań naprawczych, informowania właściwych podmiotów i organów oraz ostrzegania konsumentów. Zakres działań zależy między innymi od roli przedsiębiorcy i okoliczności sprawy. Wycofanie produktu z obrotu i odzyskanie go od konsumentów to różne działania: pierwsze dotyczy ograniczenia dalszego udostępniania, drugie odnosi się do produktu, który dotarł już do użytkownika.
Unijny system Safety Gate służy do wymiany informacji o niebezpiecznych produktach nieżywnościowych i działaniach podejmowanych wobec nich. Informacja o podobnym produkcie powinna być sprawdzana względem konkretnych oznaczeń, modelu i zakresu wskazanego w ostrzeżeniu; sama zbieżność nazwy nie rozstrzyga, czy dotyczy tej samej partii.
Najczęstsze pytania
Czy mały sklep jest automatycznie zwolniony z GPSR?
Nie ma ogólnego wyłączenia z obowiązków informacyjnych art. 19 tylko dlatego, że sprzedawca jest małą firmą. O zastosowaniu przepisów decydują między innymi rodzaj produktu, sposób sprzedaży i rola przedsiębiorcy.
Czy wystarczy podać dane sprzedawcy?
Nie zawsze. Oferta objęta art. 19 wymaga danych producenta, a jeśli producent nie ma siedziby w UE — również danych właściwej osoby odpowiedzialnej. Dane sprzedawcy spełniają daną funkcję tylko wtedy, gdy jest on rzeczywiście właściwym podmiotem w rozumieniu przepisów.
Czy wymagania dotyczą tylko sprzedaży w niemieckiej domenie?
Nie. Rozporządzenie odnosi się do ofert kierowanych do konsumentów w UE, a nie wyłącznie do stron z określonym rozszerzeniem domeny. Istotne jest to, czy przedsiębiorca kieruje działalność do konsumentów w co najmniej jednym państwie członkowskim.
Źródła
- EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów
- Komisja Europejska, Safety Gate: obowiązki przedsiębiorstw w zakresie bezpieczeństwa produktów
- Komisja Europejska, Safety Gate: przepisy dotyczące bezpieczeństwa produktów
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej, księgowej ani finansowej. Opisane zasady i przepisy dotyczą działalności w Niemczech, mogą ulegać zmianom, a ich zastosowanie zależy od indywidualnej sytuacji firmy oraz właściwych regulacji federalnych, krajowych i unijnych. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z odpowiednio uprawnionym niemieckim doradcą podatkowym (Steuerberater), prawnikiem (Rechtsanwalt) lub innym właściwym specjalistą. Nie należy podejmować indywidualnych decyzji prawnych, podatkowych ani finansowych wyłącznie na podstawie tego materiału.
